|
Fitre
vermenin önemi
Kimlerin fıtra
vermesi gerekir?
CEVAP
:
İhtiyacı olan eşyadan ve borçlarından
fazla olarak zekat nisabı kadar malı, parası bulunan Müslümanın
fıtra vermesi vacip olur. Nisaba malik değilse fıtra vermesi
vacip olmaz. Fakat vermesi iyidir. Hadis-i şeriflerde buyuruldu ki:
(Ramazan orucu, gökle yer arasında durur. Sadaka-i fıtr verilince
yükselir.) [Ebu Hafs]
(Sadaka-i fıtr, oruçlunun, uygunsuz sözlerinden hasıl olan günahları
temizler.) [Beyheki]
(Sadaka-i fıtr, zenginlerinize bir tezkiyedir. Fakirleriniz de
verirse, Allahü teâlâ onlara daha çoğunu verir.) [Ebu Davud]
[Tezkiye, temize çıkarma, temizleme demektir.]
Diğer üç mezhepte, bir günlük yiyeceği
olanın fıtra vermesi farzdır. Hadis-i şerifte, (Sadaka-i fıtrı,
küçük büyük, zengin fakir herkesin vermesi gerekir) buyuruldu.
(Ebu Davud)
Dinen zengin olmayan herkes, fıtra, zekat
alabilir. İhtiyacı olan eşya ve borçlarından fazla olarak,
zekat nisabı kadar malı, parası bulunan Müslümanın, fıtra
vermesi vacip olur. Fıtra, zekat alması, haram olur. Fıtra nisabına
katılacak malın ticaret için olması şart olmadığı gibi,
elinde bir yıl kalmış olması da gerekmez.
Halk arasındaki zenginlikle, dinin bildirdiği
zenginlik farklıdır. Nisap miktarı malı veya parası olmayan bir
kimse, fakir demektir. Evi olmayan, kirada oturan bir kimse nisap
miktarı paraya, altına veya ticaret malına sahip ise dinen zengin
sayılır, böyle bir kimsenin zekat vermesi gerekir ve zekat alması
caiz olmaz.
Ticaret için olmayan malların zekatı
verilmez. Gelirleri nisaba dahil edilir.
Nisaba malik olmayan herkes fakir sayılır,
zekat alabilir. Nisaba malikse fıtra vermesi vacip olur.
Asgari maaş alan bir kimse, borçları çıktıktan
sonra, nisaba malik ise, zengin sayılır, fıtra vermesi gerekir.
[Nisap, 96 gr altın veya bu değerde para, ticaret malı demektir.]
Sadaka-i fıtr, Ramazan-ı şerifte verilir.
Ramazandan önce ve bayramdan sonra da vermek caiz ise de bayram
namazından önce verilmiş olması daha çok sevaptır.
Şafii’de Ramazandan önce verilmez. Bayramdan sonraya da bırakılmaz.
Hastalık gibi herhangi bir özürden dolayı oruç tutamayan kimsenin
de, zengin ise fıtra vermesi gerekir.
Sadaka-i fıtrın miktarı her yıl
değişmez. Fıtra olarak yarım sa’ buğday veya un, yahut bir sa’
arpa, hurma veya kuru üzüm verilir. Yarım sa’ ölçek, ihtiyatlı
olarak 1750 gramdır. Bir sa’ ise 3500 gramdır. Bu miktarlar kıyamete
kadar hiç değişmez. Fıtra olarak, ya bizzat buğday, un, arpa,
hurma veya kuru üzüm verilir. Yahut değeri kadar altın veya gümüş
verilir. Buğday, un ve diğerlerini vermek güç olursa, bunların
kıymeti kadar, ekmek veya mısır verilebilir. Fıtra miktarları
ve bugünkü değerleri yaklaşık olarak şöyledir:
|
2004
YILI İÇİN |
| Fıtranın
cinsi |
Miktarı
(gr) |
Değeri
(TL) |
| Buğday |
1750 |
1.000.000 |
| Un |
1750 |
1.200.000 |
| Un
(İyi) |
1750 |
1.500.000 |
| Arpa |
3500 |
1.100.000 |
| Kuru
üzüm |
3500 |
7.000.000 |
| K.
Üzüm (İyi) |
3500 |
9.000.000 |
| Hurma |
3500 |
5.000.000 |
| Hurma
(İyi) |
3500 |
85.000.000 |
| Not:
TL değerleri günün rayicine göre hesap edilir. |
Fitre
ne zaman vacip olur?
CEVAP
Kurban
bayramının üçüncü günü nisaba malik olan zengindir. Nisap,
zekat nisabı gibidir. Kurbanda farklılık şöyledir:
İhtiyacı
olan eşyadan ve borçlarından fazla olarak, zekat nisabı kadar
malı, parası bulunan her hür Müslümanın, Ramazan bayramının
birinci günü sabahı, tan yeri aydınlanırken, (Fitre) vermesi
vacip olur. Daha önce ve daha sonra vacip olmaz. Fitre ve kurban
nisabı hesabına katılacak malın ticaret için olması şart
olmadığı gibi, elinde bir yıl kalmış olması da lazım değildir.
Bayramın birinci günü sabah namazı girdiği anda, nisap miktarı
kadar mala malik olmak şarttır.
Fitredeki
vekalet, zekattaki gibi mi?
CEVAP
Evet.
Bir
kimse, yanında kalan ana-babasının ve akıl baliğ olan oğlunun
fitresini, onlardan habersiz verse, caiz olur mu?
CEVAP
Sonradan
bildirmek şartı ile caiz olur.
Zekat
gibi, fitreyi de hediye diye vermek caiz mi?
CEVAP
Evet.
Hurma
ile iftar eden fitresini hurmadan mı verir?
CEVAP
Hayır.
Senenin ekserisinde yediği şeyden verir.
Telefonda
vekalet olur mu?
CEVAP
Olur.
E-maille de olur.
4
kişinin adam başı 1750 gram un vererek toplam 7 kilogram ile bir
kişiye vekalet vererek fitresini ödemesi doğru mu?
CEVAP
Doğru.
Bir
kişiye verip (ya da daha sonra vermek üzere anlaşıp) bu parayla
payıma düşen miktarda un alarak dilediğine dilediğin kadar adıma
fitre olarak vermeye seni vekil tayin ettim dersek o da kabul ettim
dese bu şekilde verilen fitre caiz midir?
CEVAP
O
adam da un alıp verirse mesele yok. Daha kolay yol: 15- 20 kişinin
vekaleti alınıp, alınan para ile bir çeyrek altın alınıp
fakire verilirse bu iş halledilmiş olur.
Teyzeye
halaya amcaya dayıya fitre ve zekat verilir mi?
CEVAP
Verilir.
Fitre
sadece fakirlere mi verilir?
CEVAP
Evet.
Birisi
bana birisi vasıtasıyla fitresini göndermiş. 10 milyon. Bir şey
de dememiş. Benim ne yapmam gerekir?
CEVAP
On
milyon liralık gümüş veya altın alırsan fitresi verilmiş
olur. Bu miktar altın bulamazsan, kendi parandan da katarak çeyrek
altın al yine olur, sonra altını istediğine sat.
Fakirler
için arkadaşımdan vekil olarak fitre nasıl alabilirim?
CEVAP
Zenginlerin
vekili de olabilirsin, fakirlerin de. Bir fakirden vekalet alırsın.
Yani fitremi almak ve dileğin yere harcamak üzere seni vekil ettim
der, sen de herkesten fitre alıp dilediğin yere verirsin.
Eşim,
çocuklarım, annem, evli kız kardeşim ve yeğenlerim için
onlardan habersiz ve vekaletsiz sadaka-ı fıtr verebilir miyim?
CEVAP
Eşiniz
ve çocuklarınız için verebilirsiniz, ötekiler için
veremezsiniz. Onların sizi, (Sadaka-i fıtramı vermek üzere seni
vekil ettim) demeleri gerekir.
Beş
kişinin fitrelerini vermek üzere vekilim. Fitreleri toplu olarak mı
yoksa her biri için ayrı ayrı mı vermeliyim?
CEVAP
Hepsini
birden verebilirsiniz.
Şafii
mezhebinde olan kimse ne kadar ve nasıl fitre vermesi gerekir?
CEVAP
1680
gram gram buğday, pirinç, hurma, nohut, peynir verilebilir. Bunların
yerine kağıt para verilemediği gibi altın ve gümüş de
verilemez. Ayrıca sekiz sınıfa verilmesi gerekir. Üç sınıfa
verilmesini caiz gören alimler de varsa da bu üç sınıfı bulmak
çok güçtür, yok gibidir. Onun için hanefi mezhebi taklit
edilerek vermelidir.
Geçmiş
senelerde verilmeyen fitreler verilir mi? nasıl?
CEVAP
Verilir.
Kaza edilmiş olur. Aynen altın olarak verilir.
Babam,
biz küçük iken fitrelerimizi vermemiş. Vermesi gerekir miydi? Şimdi
versek olur mu?
CEVAP
Küçük
çocuğun malı varsa, yani zenginse fitresi de, malından verilir.
Babası vermezse, çocuk büyüyünce geçmiş senelerin fitrelerini
de kendisi verir. Fakir iseniz fitre vermeniz gerekmez.
Seferde
olduğum için oruç tutamadım. Fitre vermem gerekir mi?
CEVAP
Bir
özrü sebebi ile oruç tutmayanın da, sadaka-i fıtr vermesi
gerekir.
Babam
vekaletimizi almadan annemin ve bizim fitrelerimizi vermiş. Caiz
oldu mu?
CEVAP
Bir
kimse, çoluk çocuğunun ve evinde olanların fitrelerini, onların
izinleri olmadan verebilir. Verdim diye söylemesi yetişir.
Doğmamış
anne karnındaki çocuğun fitresini vermek gerekir mi?
CEVAP
Verilmez.
Nisap
miktarı param var fakat 1 sene dolmadı, fitre vermem gerekiyor mu?
CEVAP
Fitre
için bir sene gerekmez. O an nisaba malikseniz vereceksiniz.
Ramazan
ayında bayram namazından önce verilmesi gereken fitreyi, caiz
olmayan kişilere verdiğini bayramdan sonra öğrenen bir kişinin
ne yapması gerekir?
CEVAP
Yeniden
bir fakire verir.
|
