|
Şükür Nedir?
Şükür, İslâmiyete uymak demektir. Dinimizin emirlerine uyan şükretmiş
olur.
Allahü teâlâ, Musa aleyhisselama buyurdu ki: (Bir kimse, kendine verdiğim
nimeti benden bilip kendinden bilmezse, nimetlerin şükrünü eda etmiş olur.
Bir kimse de, rızkını kendi çalışması ile bilip, benden bilmez ise, nimetin
şükrünü eda etmemiş olur.) [İ. Gazalî]
Şükür, kendini o nimete layık görmemektir. Şükür, Allahü teâlânın verdiği
nimetleri Onun sevdiği yerlerde kullanmaktır. Allahü teâlâ bir kula birbirini
takip eden çeşitli nimetler verince, kul buna layık olmadığını düşünüp
utanması da şükür olur. Şükürdeki kusurunu bilmesi de şükür olur. Şükredemiyoruz
diye özür beyan etmesi de şükürdür. (Allahü teâlâ, kusurlarımı örtüyor.)
demesi de şükürdür. Şükür vazifesini yerine getirmenin Allahü teâlânın
bir lütfu olduğunu düşünmek de şükürdür. Hatta vasıtalara şükür de şükür
olur. Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(İnsanlara teşekkür etmiyen Allaha şükretmemiş olur.) [İ.
Ahmed]
İnsan, bir hasta veya sakat görünce, kendisinin böyle bir derde müptela
olmadığı için şükretmelidir! Hadis-i şerifte buyuruldu ki: (Bir kimse,
hasta, sakat birini görünce, "Allahü teâlâya hamdolsun ki beni böyle etmedi.
Bundan ve daha başka dertlilerden üstün kıldı." derse, nimetin şükrü olur.)
[Beyhekî]
Nimete şükredince, hem eldeki nimet yok olmaktan kurtulur, hem de yeni
nimetlerin ele geçmesine sebep olur. Hadis-i şerifte (Az veya çok bir nimete
kavuşan, "Elhamdülillah" derse, Allahü teâlâ, o kimseye bu nimetten daha
iyisini verir.) buyuruldu. Şükredenden Allahü teâlâ razı olur. Hadis-i
şerifte, (Yiyip içtikten sonra "Elhamdülillah" diyenden Allahü teâlâ razı
olur.) buyuruldu.
Şu üç şeyi yapan tam şükretmiş olur:
1- Bir nimet gelince bunu Allahtan
bilip şükretmek.
2- Allahü teâlânın verdiği her şeye
razı olmak.
3- Verilen nimetten istifade edildiği
müddetçe, Allahü teâlâya isyan etmemek.
Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Din işlerinde kendinden üstün olanı görüp ona uyan, dünya işlerinde
ise kendinden aşağısına bakıp Allaha hamdeden şükretmiş olur.) [T. Gafilin]
Uzuvların Şükrü
Şükür, nimeti değil, nimeti vereni görmektir. Nimeti vereni bilip gereğiyle
amel etmektir. Bu amel, kalb, dil ve diğer azalarla olur. Kalb ile iyiliğe
niyet etmek, dil ile hamdetmek, şükrünü açıklamaktır. Uzuvlarla şükür ise,
Allahü teâlânın verdiği nimetleri yerli yerinde kullanmaktır. Mesela gözün
şükrü, müslümanların, arkadaşların kusurunu görmemektir. Kulağın şükrü,
söylenilen ayıpları duymamış olmaktır.
İmam-ı Mücahid hazretleri Nahl suresinin (Onlar, Allahın nimetini bilip
itiraf ederler. Sonra da onu inkar ederler.) mealindeki 83. ayet-i kerimesini
(Onlar, nimetlerin Allahtan olduğunu bilirler. Fakat "Bu nimetleri biz
kazandık veya bize miras kaldı" diyerek nankörlük ederler.) diye tefsir
etmiştir.
Nimete şükür
Sual: Nimete şükür nasıl olur?
Cevap: İmam-ı Rabbanî hazretleri Mektubat kitabında buyuruyor
ki:
İnsanın, bu nimetleri gönderen Allahü teâlâya gücü yettiği kadar şükretmesi
insanlık vazifesidir. Aklın emrettiği bir vazife, bir borçtur. Fakat, Allahü
teâlâya yapılması icab eden bu şükrü yerine getirebilmek, kolay bir iş
değildir. Çünkü, insanlar, çok iken sonradan yaratılmış, zayıf, muhtaç,
ayıplı ve kusurludur. Allahü teâlâ ise, hep var, sonsuz vardır. Ayıplardan,
kusurlardan uzaktır. Bütün üstünlüklerin sahibidir. İnsanların Allahü teâlâya
hiçbir bakımdan benzerlikleri, yakınlıkları yoktur. Böyle aşağı kullar,
öyle bir yüce Allah'ın şanına yakışacak bir şükür yapabilir mi? Çünkü çok
şey vardır ki insanlar onları güzel ve kıymetli sanır. Fakat Allahü teâlâ,
bunları beğenmez. Saygı ve şükür sandığımız şeyler, beğenilmeyen, bayağı
şeyler olabilir. Bunun için insanlar, kendi kusurlu akılları, kısa görüşleri
ile Allahü teâlâya karşı şükür, saygı olabilecek şeyleri bulamaz. Şükretmeye,
saygı göstermeye yarayan vazifeler, Allahü teâlâ tarafından bildirilmedikçe,
övmek sanılan şeyler, kötülemek olabilir.
İşte, insanların Allahü teâlâya karşı, kalb ile ve dil ile ve beden
ile yapmaları ve inanmaları gereken şükür borcu, kulluk vazifeleri, Allahü
teâlâ tarafından bildirilmiş ve Onun sevgili Peygamberi tarafından ortaya
konmuştur. Allahü teâlânın gösterdiği ve emrettiği kulluk vazifelerine
(İslâmiyet) denir. Allahü teâlâya şükür, Onun Peygamberlerinin getirdiği
yola uymakla olur. Bu yola uymayan, bunun dışında kalan hiçbir şükrü, hiçbir
ibâdeti, Allahü teâlâ kabul etmez, beğenmez. Çünkü, insanların, iyi, güzel
sandıkları çok şey vardır ki, İslâmiyet, bunları beğenmemekte, çirkin olduklarını
bildirmektedir. (c.3 m.17)
Şükrün önemi
Şükür ile ilgili ayet-i kerimeler çoktur. Mesela
Kur'an-ı kerimde mealen
buyuruluyor ki:
(Allahtan sakının ki şükredebilesiniz.) [Nisa 123]
Allahü teâlâ şükredene bol bol nimet verir.
(Fatır 30)
İbrahim aleyhisselam, Rabbinin nimetlerine şükretti, Rabbi de onu seçip
doğru yola iletti. (Nahl 121)
Cenab-ı Hak, kudretinin eseri olarak insanların istifadesi için bir
çok hayvan yaratmıştır. Bu hayvanları insanların emirlerine amade kılmıştır.
Kimine binilir, kiminin etinden, sütünden vesairesinden istifade edilir.
(Yasin 71-73)
Bu hayvanlar, şükretmemiz için istifademize verilmiştir. (Hac 36)
Allahü teâlâ, insanlara bol nimet vermiştir; fakat insanların çoğu şükretmez.
(Bekara 243, Yunus 60, Neml 73, Mümin 61)
Allahü teâlâ, çeşitli nimetler verdiğini, fakat şükredenlerin az olduğunu,
az şükredildiğini bildiriyor. (Secde 9, Sebe 13, Araf 10, Müminun 78, Nahl
78, Mülk 23)
Kıymetli şeyler ekseriya az olur. Mesela altın pek çok olsa, bu kadar
kıymeti olmaz.
Azların kıymetli olduğunu bildiren ayet-i kerimelerden birkaçı şöyle:
Emrimiz gelip, tandırdan sular kaynamaya başlayınca,
[Hz. Nuha] "Her
cinsten birer çifti ve aleyhine hükmedilmiş olanın dışında kalan çoluk
çocuğunu ve inananları gemiye bindir." dedik. Pek azı, onunla beraber iman
etmişti. (Hud 40)
İnanıp yararlı iş işleyenler bunun dışındadır ki sayıları da çok azdır!
(Sad 24)
İsrailoğullarından, "Allahtan başkasına kulluk etmeyin, ana-babaya,
yakınlara, yetimlere, düşkünlere iyilik edin, insanlarla güzel konuşun,
namazı kılın, zekâtı verin" diye söz almıştık. Sonra pek azınız müstesna,
sözünüzden döndünüz. (Bekara 83)
İnkarlarından dolayı, Hak teâlâ, onları lânetlemiştir. Onların pek azı
inanır. (Bekara 88)
Allah yolunda savaşacaklarını söylemişlerdi ama savaş onlara farz kılınınca,
azı hariç, yüz çevirdiler. (Bekara 246)
Nice az topluluk, çok topluluğa Allahın izniyle üstün gelmiştir, Allah
sabredenlerle beraberdir. (Bekara 249)
Allahın size bol nimeti ve rahmeti olmasaydı, pek azınız hariç, şeytana
uyardınız. (Nisa 83)
İçlerinden pek azı hariç, onlardan daima bir hainlik görürsün, yine
de sen, onları affet ve aldırış etme! Allahü teâlâ, iyilik edenleri elbette
sever. (Maide 13)
Yaptıklarının cezası olarak, bundan böyle az gülsünler, çok ağlasınlar.
(Tevbe 82)
Günahlarımızı düşünerek elbette üzülmemiz, ağlamamız gerekir. (Az gülsünler)
demek, (Güler yüzlü olmayın) demek değildir. Müslüman her zaman güler yüzlü
olur. Fakat günahlarını düşünerek üzülür ve ağlar.
İbadete Güvenmemeli
Nimet umumi olunca, herkese gelince insan bu nimetin kıymetini bilemez.
Görmek büyük nimet iken, herkeste göz olduğu için göz nimetine her zaman
şükretmeyiz. Gençler; yaşlanmadıkça gençliğin kıymetini bilmez. Hastalar
sağlığın kıymetini anlar. Fakirler zenginliğin kıymetini bilir. Hayatın
kıymetini de ancak ölüler anlar. Şu hâlde yaşlanmadan gençliğin, hastalanmadan
sıhhatin ve ölmeden önce de hayatın kıymetini bilip şükretmelidir.
Hadis-i şerifte buyuruldu ki:
(Beni İsrailde bir abid var idi. Beşyüz yıl ibâdet etmişti. Kıyamet
günü Allahü teâlâ, "Bu Abidin benim ihsanımla Cennete götürün!" buyurur.
Abid, "Ben ihsan ile değil, yaptığım beşyüz yıllık ibâdetle Cennete girmek
istiyorum." der. Allahü teâlâ emreder, hesabı görülür. Yalnız göz nimeti
beşyüz yıllık ibâdetten fazla gelir. Melekler abidi Cehenneme götürürler.
Abid, "Ya Rabbi beni rahmetinle, ihsanınla Cennete koy." diye duâ eder.
Allahü teâlâ buyurur ki:
"Ey kulum, seni yoktan kim yarattı? [Abid, sen yarattın, der.] Seni
yaratmam, senin tarafından mı oldu, yoksa benim ihsanımla, benim rahmetimle
mi oldu? [Abid, senin rahmetinle oldu, der.] Allahü teâlâ verdiği bazı
nimetleri de sayar. Abid, "Hepsi senin rahmetinle, ihsanınla oldu" der.
[T. Gafilin]
Dil ile şükürde, Allahü teâlâdan razı olduğu ifade edilmelidir! Peygamber
efendimiz, bir kimseye (Nasılsın?) buyurdu. O kimse, (İyiyim.) dedi. Üçüncü
defa sorunca o kimse (Elhamdülillah iyiyim.) dedi. Peygamber efendimiz,
(İşte senden bu cevabı bekliyordum. Bunun için soruyu tekrarladım.) buyurdu.
(Taberânî) Âlimler, salihler, bir kimseyi Allaha şükrettirmek için (Nasılsın?)
derlerdi. İnsan ya şükreder, ya susar veya şikayette bulunur. Allahtan
şikayet etmek ise çok çirkindir. Kulun Mevlasına zillet göstermesi izzettir.
Mevlayı başkasına şikayet etmesi ise zillettir. Şükür, ihsanını, iyiliği
anmak suretiyle ihsan edeni övmektir. Yani dil ile teşekkür de şükürdür.
Bir grup kimse, halife Ömer bin Abdülaziz hazretlerini ziyarete geldiklerinde,
içlerinden gencin birisi konuşmaya başlar. Halife, (Önce yaşlılarınız konuşsun!)
buyurur. Genç, (Her iş yaşlıya verilecekse, senden daha nice yaşlılar var.
Halifeliği onlara vermek gerekir.) der. Halife gence (O hâlde konuş bakalım!)
der. Genç, (Biz birşey istemeye gelmedik. Üstün faziletinizi, adaletinizi
duyduk. Size dilimizle teşekkür etmeye geldik. Teşekkür edip döneceğiz.)
der.
Ana Sayfa |
