| En
teknolojik hayvan: Karga
Gerçekleştirilen
testler kargaların alet yapımında şempanzelerden bile başarılı
olduğunu ortaya koydu.
Oxford Üniversitesi’nin
zooloji bölümünde incelenen Betty sıradan telleri kullanarak
kanca yapmayı başardı.
Betty isimli bir
Yeni Kaledonya kargası, şempanzelerin “en becerikli alet yapan
hayvan” olma ününü tehlikeye soktu. Oxford Üniversitesi’nin
zooloji bölümünde incelenen Betty sıradan telleri kullanarak
kanca yapmayı başardı.
Kargaların alet
kullanmanın yanısıra, alet yaratma konusunda da büyük bir
yeteneğe sahip olduğunu gösteren deneyleri gerçekleştiren
Jackie Chappell “Bu kadar küçük bir beyne sahip bir yaratığın
bu kadar becerikli olması inanılmaz derecede etkileyici” diyor.
Pasifikteki Yeni Kaledonya takımadalarında yaşayan
kargaların avlarını saklandıkları yerlerden çıkarmak için,
kanca da dahil olmak üzere, bir dizi alet kullanmayı ve yapmayı
becerdiği biliniyor. Ancak, Betty son deneyle, kargaların daha önce
hiç tecrübesi olmadığı malzemeleri kullanarak alet yapma
becerisine sahip olduğunu ortaya koydu. Araştırmacılar, şempanzeler
de dahil olmak üzere bugüne kadar buna başka hiçbir hayvanda
rastlanmadığını belirtiyorlar.
TAMAMEN SPONTANE
Betty’nin yeteneklerini ortaya çıkaran deneyde iki
kargaya düz bir tel ya da bir kanca kullanarak plastik bir tüpün
içindeki yiyeceği çıkartma şansı verildi. Erkek karga yiyeceği
almak için kancayı tercih ederken, Betty düz telin ucunu bir
yandan üzerine basıp bir yandan da ağzıyla kıvırarak kendi
kancasını yaptı.
Oxford araştırma ekibinde görevli Alex Kacelnik “Bu
tamamen spontane bir davranıştı” diyor. Deney sonucunun
rastlantı olmadığını kanıtlamak isteyen araştırma ekibi bu
sefer denyi sadece düz tellerle gerçekleştirdi. Betty on
denemeden dokuzunda düz teli kıvırıp tüpün içindeki yiyeceği
çıkarmayı başardı.
Teli kıvırmak için Betty her seferinde farklı yollar
denedi. Bazen telin ucunu yapışkan bir bantın ucuna sıkıştıran
Betty bazen de teli ayaklarının altına alarak sabitledi ve daha
sonra sabitlediği teli gagasıyla eğdi.
İDRAK YETENEĞİ
Vahşi kargalar dallar ve yaprakları kullanarak kancalar
yapabiliyorlar ancak doğal ortamda tel gibi şeklini muhafaza eden
malzemelere sahip değiller. Deney ortamındaki bir karganın ise doğru
iş için doğru aleti alışık olmadığı bir malzemeden, oldukça
farklı üretim metodları kullanarak üretmeyi başarması karganın
kullandığı malzemenin ve genel olarak kanca alteinin özelliklerini
anlayabildiğini ve bu bilgiler arasında bir ilişki yaratabildiğini
gösteriyor.
Elde edilen veriler, “kuş beyinli” yaratıklar olarak
tanıdığımız kargaların gereçkte ne kadar zeki oldukları
sorusunu da gündeme getiriyor. “Kargaların genel zeka olarak
maymunlardan daha ileri olduğunu sanmıyoruz, ancak bu çok özel
alanda kargaların bir avantajı olduğunu kabul etmemiz gerek”
diyen Kacelnik kargaların alet yapımında insandan sonra en
becerikli yaratık olduğunu kabul ediyor. |